29 Ekim 2016 Cumartesi

Nağme Nağme Anlatılar

Nağme nağme ya da name name anlatımlar… Yani farklı tınıda, biçimde, bakışla anlattığından herkes bir şeyi kendince ve bir kavram, olgu yine herkesin dilinde, vücut dilinde apayrı ifade bulduğundan önce birbirine hiç benzemeyen cıvıltılardaki kuşlar geldi aklıma bu yazıma tema olarak. 

Ama kuşları kullanmayacağım bu kez. İnsanların anlatımlarını anlattım çünkü. İnsanlar konuşarak aslında anlatamıyorlar hatta anlaşamıyorlar. Ama bir müzik hepsinde aynı duyguyu, düşünceyi uyandırabiliyor. İnsanlar yazarak, dokuyarak, türküyle, dantelle, karikatürle, filmlerle, cam kırıklarıyla nelerle nelerle anlatıyor hallerini, içlerini. İşte karelerimle onları anlatmaya çalışacağım bu yazıma ek olarak.

O yüzden daha uygun olacağını düşündüğüm, çoğunu yurt dışında yakaladığım ve her zamanki gibi yalnızca kendi çektiğim kareleri tercih ettim bu çalışmama tema olarak…


Doğmak, ağlayarak. Dünyaya göz açanın dünyayı yadsıması, ağlaması. İlk anlatımı da aynı zamanda. O anlatım yaşam boyunca sürecek farklı şekilde. Uyanınca gözleri ovuşturarak, üzülünce yüzünü buruşarak, mutlu olunca gülerek. Tek diliyle konuşmayacak anlatmak için dünyaya gelenler, yan ya da dik bakışıyla, bıyık altından gülüşüyle, eliyle, koluyla neler söyleyecek neler.

İnsanın halleri, köpürmüş denizlerden çarşaf gibi denizlere, ay ışığındaki duyumsamalardan çöl yakıcılığına, ormanın sükûnetine.

Hepimizin gözü var, saçtığı ışık kâh yüreklere kâh gönle dokunur. Hepimizin dili var, her titreşimde kâh kamçı şaklaması kâh ibrişim, ipek dokunuşu olur. Hepimizin kaşı var, kâh göz üstünde olduğuna kusur bulunan, kâh çatılan, kâh keman.

Doğarken gülen bebek görülmüş müdür? Her bebek doğarken ağlar. Ağlamak kederden sıkça; ama sevinç gözyaşı da ağlamakla. Tek gözyaşı, sevinç gözyaşı demekmiş. Ama sevinçten de olsa ağlamak iki gözle. Gözlerin biri diğerini ağlarken asla yalnız bırakmaz. Biri ille diğerinin acısını da sevincini de paylaşır.

Göz, dil derken vücut dili de anlatır  huzursuzluğunu, korkusunu, merakını, ilgisini. Yetmedi duvarlar anlatır püskürtme boyalara sayfa olup satır satır ne içli laflarla bezenerek. Daha geçen gün gördüm servis penceresinden Yaşamkent’teki dev bir site inşaatına paravan sunta çitin üzerine yazılmış. Belli ki kalbi kırık, içi kırık dökük halde yazan diyordu ki “Artık gökyüzü  olsan / Başımı kaldırıp bakmam”. Çok sıkı sözdü. Öyle ki servis birkaç saniye içinde yanından geçip giderken görülse de unutulamayacak kadar dokunaklı sözsüz bir anlatımdı.

Anlatımlar, uzunlu kısalı. Özlü içli. Yavan ya da yoğun. Dere gibi şırıl şırıl. Anlatımlar, ırmaklar gibi çağıl çağıl, ova, tepe demez sökün eder geçer, dağların eteklerinde şelale olup serinletir. Üzerine günlük ağacı yaprakları düşmüş, dalının gölgesi vurmuş, günlük kokusu sinmiş kuytu göller gibi anlatımlar... Anlatılar, denizler gibi. Uçsuz bucaksız. Derinliği kulaç kulaç. Mavinin her tonunda. Saydam kıyılar gibi olanlarında renk renk çakıl taşları parlar. Yavru balıklar oynaşır. Açıklara uzanmış anlatımlar, turkuazından lacivertine harelenir. Anlatılar, suyun hallerince yani. Akıcı, yakıcı, buharlaşan bazen.

Anlatımlar kişiye göre değişse de belirleyici olan şartlardır. Öyle ki eskilerde dile getirilemeyenler yemenilerdeki oyalarla, halı, kilim desenleriyle anlatılırmış. Sevdasından, hasretine. Pencere önüne konulan çiçekler konuşurmuş pencere ardındakilerin yerine. Pencere önü çiçeği eğer sarı ise o evde hasta olduğundan gürültü patırtı yapılmaması rica edilirmiş gizlice.

Çocukların omuzlarına ilgilenen çengelli iğneye geçirilmiş içi oyuk ince iğde dalı  parçası ile gök boncuk, bir annenin çocuğuna nazar değecek diye ödünün koptuğunun anlatımı.  Evlere asılan nazarlıklar daha büyük, ilk bakışta görülecek iriliktedir. Tek onlar da asılmaz hem. Naldan boynuza nazar korkusundan asılır duvarlara, kapı üstlerine.
 
Anadolu kadını tepeliği ile anlatmış  evli mi, bekar mı, nişanlı mı. Başına bakan, anlarmış onun hakkındaki pek çok şeyi hiçbir soru sormadan. Türküler anlatmış içleri, çoklukla koyunlar dinlemiş kavaldan dökülenleri. Kimseler kimseleri dinlemez olalı beri sanal ortamlara dökülür olmuş içler.

Bakışlar, hele de şair ruhlulara çok şey söyler; öyle ki belki de o gözün hiç anlatmadıklarını görür o gözlerde şair ruhlular. Çünkü şiirlerin besini duygudur, yakıtı şairin kanı, yüreği. Şairler, görmek istediklerini görüp o kıvılcımla tutuşmazsa eğer, tek bir şiir sığamaz sayfalara. Tek bir dize gün yüzü göremez. Şairler böyledir, gülerek bakanı alaycı, düşünceli bakışları deldi geçti sanabilirler. Sansınlar da zaten. Yoksa nasıl okuruz Cahit Sıtkıları, Orhan Velileri. Ki belki onlar da bakan gözlerin anlattığıyla anlamdaş olmayan çıkarımları yazmışlardı. O çıkarımlar ki biz okurken aslının apayrı olduklarını hiç bilemedik belki de.
 
Gözle, sözle olmadı pozla daha da olmadı duvarlardaki mektuplarla anlatmak… Halden hale geçerek su gibi sıvı, katı, gaz olup; şekilden şekle, kılıktan kılığa girerek anlatmak… Geçip karşısına anlatsak dinlemeyeceğinden, yerle bir edeceğinden belki de haklı olarak  korkup da sanki bir üçüncü şahısmış gibi anlatmak. Hani gazete köşelerindeki dert dinleyen ablalara mektuplar gelir ya.  O mektupları yazanların anlattıkları kendi dertleridir; ama anlatıdaki özne ille bir arkadaş, bir tanıdıktır. Aslında dert dinleyen abla da bilir o arkadaşın kim olduğunu; mektubu imzalayan da bilir anlaşılacağını. Yine de açık açık “ben” denilmez. Ben, bir bakarsınız bir arkadaş kılığındadır bir bakarsınız bir tanıdık. Çok tanıdıktır bu yol yordam.
 
Anlatılacaklar sırf kültür, edebiyat, sanat, doğa, mimari, tarih olsaydı eğer, bu hem anlatanların olmayacak şeyleri dert edinmediğini  hem de  çok şeyin üstesinden gelip hayatı çekilir, katlanır, güzelleştirir, anlam katar konulara geçiş yapabildiğini gösterirdi. Üstelik mutlu olmasa bile mutsuzlukta boğulmayıp çıkışlar aradığını kanıtlardı. Ancak anlatılan ne kadar açlık, sıkıntı, yoksulluk, insanların bencilliği, anlayışsızlığı, duyarsızlığı, karmaşa, keşmekeş üzerineyse bu, anlatanın ve geri kalanların nasıl da hayatı birbirlerine çekilmez yaptıklarını gösterir az çok. Davranışlarımızın mimarı biziz. O halde ortaya çıkacak görselden de biz sorumluyuz.

Bir kuşun anlattıklarını ilkten bir kuş anlar. Bir arınınkini arı. Kuşların dansları vardır, kuğuların mesela. Arıların çiçek özü bulduklarında çizdikleri açılar, o çiçek özünün yolunu tariftir… Karmaşık değildir onların dili. Ne ise anlatılacak, odur anlatılan. Kem kümsüz. Hık mıksız. Tek mesajlı. Veren ne verdiğini, alan da ne aldığını bilir. Farklı yorumlara gerek kalmaksızın. İnsanlara benzemezler yani.

Tabiat neler anlatmaz ki bulutuyla, çiğiyle, cemresiyle, aşılayıcı rüzgarıyla. Yerin göğün ve ikisinin arasındakiyle. İncir ve zeytiniyle. Buluşup da birbirine karışmayan deniz sularıyla, tuzlusu olsun tatlısı olsun. Batan yıldızıyla, her biri kendi yörüngesinde yüzen gezegenleriyle. Ama anlamayan için nafiledir bunlar…
 
Su verilmeyince bir çiçek boynunu büker. Bu çiçeğin dilidir. Kendince anlatımıdır. Dik değil boğumları yere yatay gelecek halde dikilen asma çubuğunun fıstıki yeşil ilk filizi gelecekteki üzümlerin, salkımların müjdesi olarak neler anlatmaz. Anlatılar sesli ya da değil, yazılı ya da oyalı, renkli ya da danslı çeşit çeşittir.

En zoru içtekileri anlatmak. Şiirlerin, şarkıların özü, içtekiler aslen. Tuvallere fırçanın ucundan değenler, içe değmiş darbelerin fırça vuruşuyla renklenmesi, resim olup dile gelmesidir. Çiçeğin rengi, çiçeğin dilidir bir bakıma. Kırmızı gonca başka şey söyler, sarı kadife başka. Uzanan bir elin anlattığı  ile bir kadına, bir çocuğa, bir hayvana kalkan elin anlattığı, el kaldıranın kendisinin acizliğidir aslında.
(Her hakkı saklıdır)

Ayşei Yasemin YÜKSEL (Acemi Demirci), 18.10.2016, 14:29
@AcemiDemirci

Paylaş :

21 yorum:

  1. Yorumlarınıza sıkça rastlayıp e artık bir ziyaret etmek şart oldu dediğim kişilerdensiniz çok hoş bir yazım sitiliniz var hayran kaldım ruhunuzu çok güzel yansıtmışsınız . Ninem hep insan olmak zor zanaat derdi .kaleminize sağlık.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Hoş geldiniz :) Artık çok bekletmezsiniz, ara vermezsiniz umarım :)))

      Nineniz çok haklıymış.

      Sil
  2. Güzel bir anlatım ve içinde bütünüyle huzur veren cümleler...

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Böyle güzel bir yorumla karşılaştığım için teşekkür ederim Profesör.

      Sil
  3. kuşlara alışmıştık.. nede çok geziyorsun.. birbirinden güzel kareler yakalamışsın yine ;)

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Kuşlardan kolay kolay vazgeçmem; ama burada duyulamayacaklardı. O zaman görsel anlatıma yöneldim. Teşekkür ederim :)

      Sil
  4. bak bu yazın ne iyiydi bi deee cinema yazan foto neresiii ne güzel foto o :)

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Nasıl akıl edemedim. Tabii. Sinema olunca.

      Orası Tiflis :)

      Sil
  5. aynı anda yorum yapıyomuşuuuuz yaa. muazzez ilmiye çığ diye bi ninemiz var o çok iyi bak tarihte :)

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Evet, çok iyi. O, Halil İnalcık, İlber Ortaylı :)

      Sil
  6. Gözlerler,yazarak,bakışarak...İfade etmenin çeşit çeşit yolları işte :) Dilerim kendimizi doğru ifade edebildiğimiz günler yaşarız :)

    YanıtlaSil
  7. Güzel bir yazı.Bu yazınızı daha önce okumuş gibiyim. Dejavu mu?:)

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. İlk kez yayında. Ancak insan ve iletişim yani iki kördüğüm konuyu sıkça yazdığımdan benzerlikler olabilir. O zaman belki bir nevi dejavu :)

      Sil
  8. Hikaye ve resimler bütünlesmis. Gezi anilari ne güzeldir.

    YanıtlaSil
  9. Teşekkür ederim. Öyle olmasını dilemiştim. Duyduğuma sevindim :)

    YanıtlaSil
  10. İnanırmısınız yazılarınızı okurken gözüm hep fotoğraflarınıza takılıyor ve beni derin düşüncelere daldırıyor. Gerçekten güzel bir yazıydı.İlk fotoğraftaki Pushkin tabelasını görünce aklıma Moskovada evine gittiğim ve acıklı ölüm hikayesini dinlediğim an aklıma geliyor. Güzel yazınız için ellerinize sağlık :)

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Bu da caddesi. Bir anda çıkmıştı karşıya ve ben bakakalmıştım.

      Sil
  11. Keyifle okudum paragrafları okurken arada fotoğraflara takılıp kalıyorum içine çekiyor.O miniğin gülüşü gibi yarınlar olsun istiyorum.Gülümsemelere hasret bıraktılar.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Çok şeker bir kızdı. Evvelki yaz, Çeşme Kalesi arkasındaki taş evlerden,bahçedsinde adaçayına kadar yetişen, bambaşka bahçeli ve eski taş evlerden evli , tepeden Çeşme manzaralı beğenip resmini çekerken çokça çocuğun oynadığı ki her biri bu güzel kız kadar güzel, akıllı, şeker evin kemerli kapısındaki davet üzerine girince hem böyle cici bir kızı fotoğrafladım hem de daha önce hiç rastlamadığım, yazlık karakterinden çok uzak bir evle karşılaştım. Bahçesini hiç unutamıyorum.

      Çevresindeki evleri çoklukla yabancılar almışlar. Avrupalılar filan.

      Sil

İzleyiciler

En çok Okunanlar

Arsiv

Follow by Email

Toplam da

Copyright © Acemidemirci